Влијателниот германски медиум Die Tagepost ги користи тезите на македонската претседателка Гордана Сиљановска-Давкова за позицијата на ЕУ и чекорите што треба да се преземат од Брисел.
Југоисточна Европа не смее да стане зона каде што надворешни сили ќе ја тестираат својата моќ, предупредува Силјановска-Давкова која е цитирана во анализата на овој германски весник од 8 октомври 2026 година.
Таа нагласува дека Западен Балкан останува „Ахиловата пета“ на Европската Унија, укажувајќи на сè посилното руско и кинеско влијание во регионот.
Сиљановска-Давкова остро ги критикува двојните аршини на Брисел кон земјите кандидати, потсетувајќи дека Македонија мораше да го смени името и Уставот, при што „секој компромис беше претставен како уцена“.
Иако ја карактеризира Европа како „суперсила во однос на животниот стил“, таа алармира дека Унијата мора да дејствува порешително за да го спречи геополитичкиот вакуум на Балканот.
Илустрирана со фотографија на македонската претседателка заедно со францускиот претседател Емануел Макрон и неговата сопруга Брижит, статијата на авторот Штефан Бајер со наслов „Стареечки глобален играч“ се фокусира на драматичниот демографски пад на Европа.
Според анализата, Европската Унија, која денес брои околу 452 милиони жители, веќе од 2029 година ќе влезе во фаза на постојано намалување на населението, што директно ја загрозува нејзината глобална моќ.
Германскиот весник заклучува дека комбинацијата од демографското изумирање на Стариот континент и неодлучноста на ЕУ на Балканот отвора широк простор за стратешко позиционирање на Русија и Кина, што сериозно ја турка Европа кон геополитичка безначајност.
Преходно националната австриска Телевизија ОРФ објави репортажа за пораките од Сиљановска-Давкова,
Во продолжение е целиот текст на Тагеспост.
„Стареечки глобален играч“
Помалку жители, повеќе проблеми: Дали остарената Европа тоне во геополитичка безначајност?
Во една смисла Европа е во секој случај предводник на трендовите: Нејзиното население се намалува порано и побрзо отколку во остатокот од светот. Европската Унија денес има 452 милиони жители, а во 2029 година нејзиното население ќе престане да расте, па дури и ќе почне брзо да се намалува. Европа е „предводник во стареењето“, вели Себастијан Клисер, истражувачки директор на Федералниот институт за истражување на населението во Висбаден.
„Ние старееме и стануваме сè помалку, но не изумраме.“ Демографски најмладиот континент е Африка, каде што моментално 96 проценти од жителите се помлади од 65 години, но и тука и во Латинска Америка експертите на Обединетите нации очекуваат процес на стареење во втората половина на векот. Особено брзо ќе старее Источна Азија, каде што според прогнозите во 2100 година 56 проценти од населението ќе биде помладо од 65 години. На „Салцбург Европа самитот“ на Институтот за регионите на Европа (ИРЕ) Клисер рече: „Во Кина владата знае дека мора да ги зголеми стапките на наталитет.“ Европа пак до крајот на векот ќе има 20 проценти помалку жители, иако со висока животна возраст.
На стареењето во Европа придонесоа и постојано зголемуваната животна возраст, како и падот на наталитетот од средината на 1960-тите години. Сега многу европски земји се соочуваат со драматични предизвици поради пензионирањето на големата генерација на бејби-бумерите.
Спротивен тренд се забележува кај миграцијата: Додека во Западна и Средна Европа доаѓаат млади луѓе во голем број, Источна и Југоисточна Европа страдаат од не помалку драматичен одлив на своето работоспособно население. Растот на населението од минатите години дојде речиси исклучиво од миграцијата, рече Штефан Марик-Лебек од „Статистик Аустрија“. Но, следните 15 години, сè до 2040 година, населението ќе се намали, што ќе доведе до тешки промени. „Ако се промени структурата на населението, ќе мора да се приспособат и социјалните инструменти за сигурност.“ Без да се зголеми фактичката возраст за пензионирање или да се намалат пензиите и надоместоците – нешто што научниците трезвено го образложуваат, но политичарите речиси воопшто не се осмелуваат да го спроведат.
Така смета Ерих Штрисиг од Институтот за демографија на Универзитетот во Виена. Тој зад себе ги остава прашањата дали, со оглед на зголемената автоматизација, воопшто е потребно постојано население за одбранбената способност на една земја. Економската отпорност, според него, може да се зајакне и на други начини, имено преку зголемување на женската вработеност, повисока возраст за пензионирање и миграција. Провокативно тој вели: Ако сега се раѓаат повеќе деца, тие најпрвин 25 години само ќе бидат трошок за општеството. Политички опортуно е да се пласираат такви гледишта барем од крајната левица во Австрија.
Дали една остарена Европа може да го зачува својот просперитет и својата социјална држава, иако истовремено треба да се натпреварува во еден опасен свет што станува сè поопасен – тоа беше во центарот на конгресот на ИРЕ минатата недела. Европа, иако не е суперсила, барем е „суперсила во однос на животниот стил“, рече македонската претседателка Гордана Сиљановска-Давкова. Соочена со опаѓачката улога на САД за безбедноста на Европа, но и со оглед на поларизацијата и предизвиците од држави што застапуваат други вредности, ЕУ мора да се стреми кон стратешка автономија. „Премногу фактори на нашата безбедност се наоѓаат надвор од нашата контрола“, рече претседателката на Македонија.
Таа додава: „Ако ЕУ сака да биде политичка унија, не смее да го остави Западен Балкан да седи во чекална.“
Дека претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен во нејзиниот најнов „Говор за состојбата на Европа“ ѝ понуди на Канада асоцијативно членство – кое воопшто не постои во договорите на ЕУ – а на Молдавија и Украина им вети иднина во ЕУ, но не кажа ниту збор за кандидатите за членство во ЕУ, беше примено многу лошо во Југоисточна Европа.
„Тука лежи Ахиловата пета на ЕУ“, рече Сиљановска-Давкова и се пожали дека при проширувањето се мери со двоен аршин. Македонија мораше да го смени својот Устав, своето знаме и своето име, но „секој компромис беше претставен како уцена“. Не е чудно што македонската претседателка, со поглед на европско-канадското додворување, предупредува: „Пред Европа да се прошири преку Атлантикот, мора да го затвори вакуумот во сопствениот двор.“
Инаку, Југоисточна Европа би станала зона на спротивставени интереси, „каде што надворешните сили и понатаму ќе ја тестираат својата сила“ – што е јасна алузија на руското и кинеското присуство на Балканот.
Од болно искуство предупреди вицепремиерката на Република Молдавија, Кристина Герасимов, дека Русија не го почитува ниту идентитетот, ниту суверенитетот, ниту територијалниот интегритет на своите соседи. Молдавија мора трајно да се брани од руски обиди за влијание и хибридни напади. Владимир Путин не ги има на нишан само Грузија, Украина и Молдавија, туку „затоа, да ја ослаби Европа“. Проширувањето на ЕУ затоа е геополитичка нужност за многумина во Брисел. Сепак, во Југоисточна Европа (во ЕУ-жаргон „Западен Балкан“) сакаат земјите како Македонија и Црна Гора да бидат примени не од геополитички причини, туку затоа што ги спроведуваат договорените реформи и ги исполнуваат критериумите за членство.
