26 јули 1963 година. Утро кое жителите на Скопје никогаш нема да го заборават. Земјотрес со јачина од 6,1 според Рихтер ја потресе земјата, а за само неколку секунди голем дел од градот беше разурнат. Домови, куќи, згради, училишта беа оштетени или целосно срушени. Во катастрофата загинаа повеќе од 1000 луѓе, а повеќе од 3000 беа повредени. Илјадници семејства останаа без покрив над глава.
„Овде, времето пред 63 години застана во 5 часот и 17 минути. Часовникот зад мене и денес сведочи за едно од најтрагичните утра во Скопје – утрото кога разорниот земјотрес го погоди градот и за само неколку секунди остави зад себе пустош.“
Оние кои го преживеале земјотресот, се сеќаваат на тој кобен ден и раскажуваат за големата несреќа. Владанка Јаневска која тогаш имала 13 години вели дека целиот град бил срамнет.
„Спиевме, и јас наеднаш се најдов под кревет, а мајка ми вика, вика по нас, што побргу надвор да излеземе. Сите излеговме, не само ние, него и сите комшии. Потоа спиевме надвор, ни донесоа шатори и на нас и на комшиите и така спиевме.“- вели Владанка Јаневска.
Стравот од нови потреси ги натерал скопјани да ги поминуваат ноќите надвор.
„Наеднаш туку ќе видиш некој се гушкаат, се виделе дека се живи, се гушкаат и плачат. Видовме една зграда целата беше срушена и висат купатилата, шољи, кади, виси тоа на ѕид што останало. Така да беше вистина страшно.“- вели Владанка.
Во тие тешки денови, Скопје сепак не остана само. Помош пристигнуваше од сите страни на тогашната Југославија, но и од целиот свет. Спасувачки екипи, лекари,војници и доброволци помагаа во спасувањето на преживеаните и расчистувањето на урнатините. Донации со храна, облека, лекови и шатори. Луѓе од различни земји се обединуваа во Скопје со цел да застане на нозе.
По катастрофата започна и огромниот процес на обнова. Јапонскиот архитект Кензо Танге изработи визионерски урбанистички план за обнова на македонскиот главен град. Скопје постепено се реконструираше. Во годините што следуваа беа изградени нови населби, училишта, болници и јавни објекти.
Денес, 63 години подоцна, Скопје живее со споменот на трагедијата, 26 јули останува ден за сеќавање и потсетник дека со сплотеност и соработка може да се надминат дури и најтешките трагедии.
