Реклама

Хаос и протести наместо решение – Митовски не го прифаќа акцискиот план на ВМРО ДПМНЕ за проблемот со кравите

Избрана фирма која ќе го подготви проектот за решавање на депонијата Буково

Капиталните проекти со реализација од 70% – Владата гради, но и враќа стари долгови наследени од претходната власт

Во Македонија подобро се живее од пред три години, кога власта ја водеа СДСМ и ДУИ

Мицкоски: Алта банка ќе се продаде, сите шпекулации и невистини на опозицијата паднаа во вода

Домот за стари лица во Прилеп со нови идеи за подобрување на условите за своите штитеници

Обвинение за смртта на работникот кој падна во окно од лифт, охридското обвинителство гони две лица и две фирми

Николоски: Владата ги претвора плановите во видливи резултати на терен – 100 милиони денари за локалната инфраструктура во Валандово

Инфлацијата под контрола, мерките на Владата треба да придонесат за уште посилен ефект

Судење за соѕиданите 350 илјади евра – одбраната ја оспорува ДНК трагата на парите

Нема повредени во пожарот во ГОБ „8 Септември“, отпушок од цигара најверојатно причина за огнот

Дипломатска офанзива на Мицкоски: Важно е да се презентираат позициите на Македонија, кои некои не ги поддржуваат, ниту разбираат

Македонија

Мојсова-Чепишевска и Антоновски единствени автори од Македонија во новиот меѓународен зборник за Андриќ

Весна Мојсова-Чепишевска и Иван Антоновски од Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ при Универзитетот…

Сподели:
Фото: Алфа Вести

Весна Мојсова-Чепишевска и Иван Антоновски од Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје се единствените автори од Македонија застапени со научен труд во новиот меѓународен зборник „Виртуелниот Андриќ“ („Andrić virtuelni / Andrić virtuell“). Нивната студија „Андриќевиот разговор со Гоја: од факт до фикција“ е објавена на македонски јазик во изданието приредено од Бранко Тошовиќ.

Зборникот е дел од меѓународниот проект „Andrić-Initiative: Иво Андриќ во европски контекст“, кој поврзува истражувачи од различни научни средини во проучувањето на нобеловецот. Меѓу издавачите се Институтот за славистика при Универзитетот „Карл Франц“ во Грац и Комисијата за стилистика при Меѓународниот славистички комитет. Заедничкото истражување на Мојсова-Чепишевска и Антоновски претходно беше претставено на меѓународниот научен симпозиум „Виртуелниот Андриќ“ во Мадрид.

Трудот ги поврзува Андриќевите текстови „Гоја“ и „Разговор со Гоја“, проследувајќи како шпанскиот сликар Франциско Гоја од историска личност се преобразува во книжевен соговорник. Во толкувањето на двајцата автори, пишувајќи за Гоја, Андриќ ги обликува и сопствените погледи на уметноста, во кои се навестуваат начела на неговото подоцнежно творештво. Замислената средба меѓу писателот и сликарот така станува простор во кој се препознаваат Андриќевите размислувања за творењето и за положбата на уметникот.

Реклама

Ова читање е доведено во врска и со современите можности на вештачката интелигенција. Споредувајќи го Андриќевиот книжевен разговор со Гоја со дијалог генериран со вештачка интелигенција, авторите ја испитуваат границата меѓу книжевната имагинација и симулацијата на нечиј глас. Непотврдениот исказ што системот му го припишува на Андриќ ја покажува неопходноста од критичка проверка: текстот што звучи убедливо не мора да биде автентично сведоштво.

Мојсова-Чепишевска во проектот за Андриќ учествува уште од 2011 година. На заедничката студија со Антоновски ѝ претходат нејзините трудови „Медитеранизмот на Иво Андриќ“, „Мостот на Дрина или текстот и градот“ и „Травничка хроника на Битолскиот народен театар“, како и истражувањето на „Госпоѓица“ како драмско, театарско и филмско четиво. Со нив таа ги проучува медитеранските хоризонти на Андриќ, врските меѓу книжевниот текст и градскиот простор и животот на неговите дела на сцената, вклучувајќи ја и македонската театарска рецепција.

Соработката на Мојсова-Чепишевска и Антоновски во истражувањето на делото на Андриќ продолжува со новиот труд „Андриќ во сеќавањата на Лазар Личеноски и Блаже Конески (сеќавањето како разговор)“. Тој ќе биде претставен на XVIII меѓународен симпозиум „Андриќ говореше“, кој ќе се одржи од 20 до 23 јануари 2027 година во Париз, Стразбур и Марсеј. На собирот со свои истражувања ќе учествуваат и Славчо Ковилоски и Марина Цветаноска, со што македонската книжевна наука ќе биде застапена преку повеќе теми и истражувачки пристапи. Мојсова-Чепишевска е најавена и како модераторка на една од научните сесии во Стразбур.

Новиот труд ги споредува семејно пренесените кажувања за разговорите на Андриќ со Личеноски, поврзани со исчезнатиот тефтер „Моите муабети“, со записот за Андриќ во „Дневник по многу години“ на Конески. Преку овие различно зачувани сведоштва се истражува како личните средби прераснуваат во културна меморија и како Андриќ останува присутен во сеќавањата на двајца значајни македонски творци.

Двајцата автори учествуваат и во други меѓународни научни проекти на Комисијата за стилистика при Меѓународниот славистички комитет, координирани од Бранко Тошовиќ. Во македонскиот дел од проектот за современа јужнословенска метастилистика и метапоетика го подготвија заедничкото поглавје за периодот од 1990 до 2025 година во колективната монографија „Македонска поетика и стилистика“. Во проектот „Поетички, стилистички и лингвистички атлас на словенските книжевности“ се вклучени со истражување на најраната творечка фаза на Блаже Конески и нејзиното место во современата македонска поезија.

Од замислениот разговор со Гоја до средбите со Личеноски и Конески, нивните трудови го следат Андриќ во дијалогот со другите творци. Преку заедничките истражувања на Мојсова-Чепишевска и Антоновски, македонската културна меморија добива место во меѓународната научна расправа за писателот и станува извор за нови читања на неговиот живот и дело.