Лекот „фостер“, инхалациска терапија за астма и за хронична опструктивна белодробна болест (ХОББ), се очекува од 1 август да биде достапен во аптеките без доплата и со партиципација од 280 денари, а за антикоагулансот „ксарелто“ („ривароксабанот“) од 1 јануари ќе се плаќа партиципација од 160 денари. Ова денеска на прес-конференција го истакна директорот на Фондот за здравствено осигурување, Сашо Клековски.
Тој посочи дека има два начини за да се влијае на цената на лековите, односно да се намали нивната цена – првиот начин е при воведување на позитивната листа да се преговара за пониска цена, бидејќи тоа е пристап до државни субвенции во неговата продажба, а вториот начин е воведување генеричка конкуренција, што е препорачано од Светската здравствена организација.
Ако има еден бренд достапен на позитивната листа, појасни тој, мотивот на таа фармацевтска куќа да ја намали цената е многу мал, а воведувањето конкренција помага да се намали таа цена бидејќи влезот на конкуренцијата треба да е по пониска цена.
– Минатиот период имавме два такви примери. Последниот пример е со „ривароксабанот“ („ксарелто“), кој чинеше 2.200 денари претходно и беше поскап отколку во соседните земји и многу граѓани од таму го купуваа. Со ставањето на позитивната листа до Нова година, неговата цена ќе биде преполовена и ќе биде поевтин отколку во Косово. Од 1 јануари партиципацијата ќе изнесува 160 денари. Вториот пример, „фостерот“, инхалациска терапија за астма и за хронична опструктивна белодробна болест (ХОББ). Овој лек беше единствен на пазарот, беше оригинатор. Кога поминаа патентните заштити, се јави генеричкиот лек „блоцета“, произведен во ЕУ, и неговиот влез на позитивната листа беше по многу пониска цена. Референтната цена во оваа категорија лекови од 2.715 денари со ДДВ се намали на 1.915 денари, односно цели 800 денари – рече Клековски.
Ова значи дека обезбедивме лек „блоцета“, без доплата, за корисниците, истакна Клековски и додаде дека истовремено направиле притисок кај производителот на оргинаторот „фостер“ (генеричко име „формотерол“/„беклометазон“).
– Во тринеделна комуникација производителот на „фостер“ вчера достави соопштение дека прифаќа да биде во продажба во аптеките во Македонија по новата пониска референтна цена од 1.915 денари, што значи лекот ќе биде достапен без доплата за граѓаните, само со партиципација, која ќе биде 20 денари пониска и ќе биде 280 денари. Ова цена ќе стапи во сила по исцрпување на веќе доставените количини на лекот во аптеките. Очекувам дека од 1 август „фостер“ ќе биде достапен без доплата. „Блоцета“ е веќе достапна во аптеките без доплата – истакна Клековски.
Тој посочи дека тие 50-ина милиони денари само со тоа намалување од 800 денари на референтната цена што ја има кај „фостерот“ нема да ги употребат за купување автомобили, туку ќе ги употребат до Нова година да воведат лек од најнова генерација за истата категорија пациенти за астма и ХОББ.
Според него, промената на цените во овие категории доведува до отпор, значи ако се преполови цената, се преполовуваат добивките на фармацевтските куќи, меѓутоа се преполовуваат и маржите во малопродажбата.
– Како Фонд активно работиме во соработка и со матичните лекари и со аптеките да ги надминеме недоразбирањата и слично. Со последното проширување на позитивната листа, бидејќи воведовме три скапи лека, кои се во посебна категорија на контрола, претпоставувам стравувањата и отпорот беа малку поголеми од вообичаените, меѓутоа активно работиме со сите засегнати страни и мислам дека почетните проблеми ќе се стабилизираат. Има оправдани и неоправдани стравувања. Оправданите стравувања е несигурноста за кои сè дијагнози се издаваат овие лекови. Кај антикоагулантите ние не можеме да препишеме шифри на болести бидејќи ќе биде многу широк списокот и затоа ние дозволивме сите специјалисти да може да ги издаваат – рече Клековски.
Потенцира дека антикоагулант може да издаде ортопед по хируршки зафат, може да го издаде гинеколог и трансфузиолог.
– Одлука е на специјалистот за што ќе го издаде лекот. Делумно ја разбирам таа несигурност бидејќи за неоправдани индикации тие сносат дел од последиците. Претпоставувам дека некои од нив имаат набавено количини лекови по стари цени, други доцнат со програмерските промени бидејќи мора да ги сменат програмите, меѓутоа од вчера мислам дека најголем број од аптеките го надминуваат тоа – посочи Клековски и додаде дека од вчера почнале со контроли во аптеките за да утврдат дали се овозможува правото на пациентите да ги добиваат новите лекови на рецепт.
Според него, станува збор за скапи лекови и нивното држење на лагер не е едноставно.
– Едно е да држите на лагер во секоја аптека лек од 50 денари, друго е да држите лек од 2.500 денари. Од лично искуство знам дека во мојата аптека во Карпош 4 нема „фостер“, туку треба да отидам во друга аптека на „Партизанска“ која е дежурна, и каде што има. Нормално е да се случува во помалите аптеки да нема скапи лекови бидејќи тоа е финансиски товар за нив, меѓутоа тие треба да знаат во која аптека го има лекот на рецепт – рече Клековски.
Одговарајќи на новинарско прашање, појасни дека граѓаните поднеле претставки за пет аптеки во Битола, за две аптеки во Скопје и за еден матичен лекар, кој не сакал да го прифати извештајот од специјалистот, по што ние постапуваме. Претставките биле за неиздавање лек на рецепт иако имало извештај од специјалист, а во сите други случаи имало издадено рецепт, а аптеките им кажале дека го имаат само на приватно.
Во врска со засилените контроли и предвидените казни за недостапност на лекови на позитивната листа, рече дека според договорот што го имаат со Фондот сите аптеки се должни да овозможат сите лекови што се на позитивната листа да бидат достапни.
– Мислам дека оние што десет години не воведоа ниеден лек на позитивната листа и што ја оставија земјата со највисоки цени на лекови во целото соседство имаат најмалку кредибилитет да коментираат и да ги злоупотребуваат овие неизбежни проблеми во транзициските периоди – додаде Клековски.
