Институтот за македонска литература ја објави книгата „Жени во македонскиот фолклор од XIX век“ од д-р Славчо Ковилоски, продолжение на претходните книги „Жени во македонската книжевност од XIX век“ и „Македонското женско творештво од XIX век“, со кои авторот ги афирмира непознатите женски имиња во македонската култура, книжевност, образование, револуционерни борби и фолклор.
Тргнувајќи од основната идеја дека без женската меморија и интерпретаторска дарба, значаен дел од македонското фолклорно богатство воопшто немало ни да биде зачувано, се потенцира значењето на македонската жена како носител на традицијата, чувар на јазикот, но и столб на македонскиот културен континуитет и идентитет.
Рецензентката на изданието, Ана Мартиноска, забележува дека „оваа репрезентативна публикација на едно место сумира повеќе истражувања што ја потврдуваат темелната улога на жената како чуварка и авторка на македонскиот фолклор“.
-Со тоа, јасно е дека оваа книга претставува основа за натамошни, а неопходни толкувања на женските теми во рамки на фолклористиката, етнологијата, феминистичката критика, родовата теорија и други дисциплини, посочува Мартиноска.
Монографија претставува прв посериозен обид за афирмирање на македонските авторки од XIX век, и во посебно поглавје се занимава токму со народните пејачки. Ковилоски детаљно се задржува на десет од нив: Дафина од Просеник, Парашкева Сирлешчова, Депа Каваева, Ѓурѓа Котева, Божана Трпанова, Арса Стрезова, Цвета Мазнеова, Дафа Цепенкова, Илинка Везенковска и Митра Ристова.
Истовремено дадена е и табела со список од вкупно 160 имиња на интерпретаторки на народни умотворби, со податоци за местата од каде што потекнуваат, кој ги запишувал или собирал нивните песни, каде и кога се објавени. Тие жени не се само пејачки и интерпретаторки на народни песни, туку и самите активно учествувале во создавање нови песни, кои под превезот на анонимноста денес се сметаат за народни песни.
-Токму затоа, преку компаративни анализи се откриваат нивните придонеси во доработка и создавање нови творби кои треба да најдат свое место во македонската книжевност и историја. Со ова истражување во извесна мера се надополнуваат празнините во постојните научни сознанија и се нуди нов поглед кон женското народно пеење и авторството на пејачките, наведува авторот Ковилоски.
